| Tseltal | Español | Audio |
|---|---|---|
| Poxtayot te ach'ixe. | Curaron a la niña. |
|
| La skoltay te kerem te ach'ixe. | La muchacha ayudó al muchacho. |
|
| Koltayot te kereme. | Le ayudaron al muchacho. |
|
| Koltayot yu'un ach'ix te kereme. | El muchacho fue ayudado por la muchacha. |
|
| milot | ‘lo mataron’ |
|
| ya xmilot | ‘lo van a matar’ |
|
| ik'ot | ‘lo llamaron’ |
|
| ya x'ik'ot | ‘lo van a llamar’ |
|
| maliyot | ‘lo esperaron’ |
|
| ya xmaliyot | ‘lo van a esperar’ |
|
| chukot | ‘lo encarcelaron’ |
|
| ya xchukot | ‘lo van a encarcelar’ |
|
| Milbot sts'i'. | Le mataron a su perro. |
|
| ¿Bin albot te atate? | ¿Qué le dijeron a tu papá? |
|
| Tajot ta bej te mamale. | Encontraron al anciano en el camino. |
|
| Ma kuchbot si' te jtate. | No le cargaron la leña a mi papá. |
|
| Lejot yu'un te a'teletike. | Fue buscado por las autoridades. |
|
| Ma k'anot yu'un te ach'ixe. | No fue querido/aceptado por la muchacha. |
|
| Majot yu'un te yakubele. | Fue golpeado por el borracho. |
|
| La yich' poxtayel te ach'ixe. | Curaron a la niña. |
|
| Poxtayot te ach'ixe. | Curaron a la niña. |
|
| la kich' poxtayel | ‘me curaron’ |
|
| la awich' poxtayel | ‘te curaron’ |
|
| la yich' poxtayel | ‘lo/la curaron’ |
|
| La yich' chonel te kawue. | Vendieron el caballo. |
|
| Ya yich' milel te chitame. | Van a matar al cerdo. |
|
| Ya awich' tojel. | Te van a pagar. |
|
| Ma la kich' tikunel. | No fui enviado. |
|
| Ma xyich'ix pasel te waje. | Ya no se va a hacer la tortilla. |
|
| La yich' ti'el yu'un te ts'i'e. | Fue mordido por el perro. |
|
| La yut yijts'in te xMale. | María regañó a su hermanito. |
|
| Utawan te xMale. | María regañó (a alguien). |
|
| utawanon | ‘regañé a alguien’ |
|
| utawanat | ‘regañaste a alguien’ |
|
| utawan | ‘regañó a alguien’ |
|
| Bayel ya x'utawan te mamale. | El anciano regaña mucho (es muy regañón). |
|
| Lum xmajawan in keremetiki. | Estos muchachos pegan mucho (son muy pegalones). |
|
| Ti'awan te ts'i'e. | El perro mordió (a alguien). |
|
| Ya xmilawanik tey a. | Ahí matan gente. |
|
| Ma me xmilawanat. | No matarás (de los 10 mandamientos). |
|
| Ya xpoxtaywan te me'ele. | La anciana cura gente (es curandera). |
|
| Koltaywanik ta pas-waj te ach'ixetike. | Las muchachas ayudaron (a otros) a hacer tortillas. |
|
| Ma lek ya xnojpteswanat. | No enseñas bien (no eres buen maestro). |
|
| Yakal ta ik'aw te Petule. | Pedro está llamando (a alguien). |
|
| Yakal ta utaw te smamalale. | Su esposo está regañando (a alguien). |
|
| milawan | ‘matar gente’ |
|
| milawanej | ‘asesino’ |
|
| nojpteswan | ‘enseñar gente’ |
|
| nojpteswanej | ‘maestro’ |
|
| poxtaywan | ‘curar gente’ |
|
| poxtaywanej | ‘médico’ |
|
| ¿Ban ay te poxtaywaneje? | ¿Dónde está el médico? |
|
| Ayon sok te nojpteswaneje. | Estoy con el maestro. |
|
Desarrollado por: DIM3NSOFT